आमच्याविषयी – ग्रामपंचायत भादस बु. गावडेवाडी, शीळेश्वर

भादस बु. गावाबद्दल –
भादस बु. हे पुणे जिल्ह्यातील मुलशी तालुक्यात वसलेले एक निसर्गरम्य व समृद्ध इतिहास असलेले गाव आहे. सुमारे ६२४ हेक्टर क्षेत्रफळावर पसरलेले भादस बु. हे हिरव्या टेकड्यांनी आणि सुपीक शेतीने वेढलेले आहे. या गावाची लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार ५२१ असून सुमारे ९२ कुटुंबे येथे वास्तव्यास आहेत. गावाचा साक्षरता दर साधारण ६१% आहे. भादस बु. हे स्वतःचे ग्रामपंचायत प्रशासन असलेले गाव असून ते तीन प्रभागांमध्ये विभागलेले आहे.

इतिहास व सांस्कृतिक वारसा –
भादस बु. हे मराठा काळातील एक महत्त्वाचे ठिकाण मानले जाते. गावातील प्राचीन जोरीपाटील वाडा आजही त्या इतिहासाचे जतन करणारे स्मारक आहे. दगडी खांब, पारंपरिक बांधकामशैली आणि प्राचीन वास्तूवैभव यामुळे हा वाडा विशेष ओळखला जातो. शिवरायांच्या काळात हा परिसर शासनकारभाराच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात होता. ब्रिटिश काळात या वाड्यात शाळा देखील चालत होती, ही त्याच्या सामाजिक भूमिकेची साक्ष आहे. गावाच्या परिसरात असलेल्या महादेव मंदिराचे अवशेष, वीरगळ (वीरशिल्पे) आणि समाधीस्थळे हे भादसच्या सांस्कृतिक परंपरेचे आणि ऐतिहासिक वारशाचे प्रतीक म्हणून आजही उभे आहेत.

स्थानिक स्थळे –
जोरीपाटील वाडा – मराठा काळातील सांस्कृतिक आणि वास्तुकलात्मक वारसा.
महादेव मंदिर अवशेष – प्राचीन धार्मिक वारसा दर्शवणारे स्थळ.
वीरगळ व समाधीस्थळे – पूर्वजांच्या शौर्यकथा आणि परंपरा दर्शवणारी स्मारके.

विकास उपक्रम –
ग्रामपंचायत भादस बु. विविध विकास योजनांवर सातत्याने कार्यरत आहे. यामध्ये पेयजल व्यवस्थेचा विकास, स्वच्छता मोहिमा, रस्ते सुधारणा, पाणी साठवणुकीची कामे, पर्यावरण संवर्धन, तसेच महिला बचत गटांना प्रोत्साहन यांचा समावेश आहे. शिक्षण, आरोग्य आणि स्वच्छता यांवर विशेष भर देत गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.

– स्थान व प्रशासन

राज्य : महाराष्ट्र

जिल्हा : पुणे

तहसील : मुलशी

गावाचा प्रकार : ग्रामपंचायत

ग्रामपंचायत कोड : 186309

– लोकसंख्या (जनगणना / 2011)

एकूण लोकसंख्या : 521

पुरुष : 262, महिला : 259

बालसंख्या (0-6 वर्ष) : सुमारे 70

साक्षरता दर : 61.04% ; पुरुष साक्षरता ~64.89%, महिला साक्षरता ~57.14%.

घरांची संख्या : ~92 घरे.

मातृभाषा : मराठी.

– भूमीक्षेत्र

गावाचा भौगोलिक क्षेत्रफळ : 624 हेक्टेअर (6.24 वगु. किमी).

– पिनकोड / संपर्क

पिनकोड : 412108

दूरध्वनी कोड : 02114

– ग्रामपंचायत माहिती

ग्रामपंचायत नाव : भादस बु.

पंचायतीचे वॉर्ड : 3 वॉर्ड आहेत.

कर्मचाऱ्यांची संख्या : 9 पूर्ण वेळ सरकारी कर्मचारी.

पंचायत प्रमुख :

पंचायत कार्यालय पत्ता : भडस, पोस्ट – तहसील मुशी, पुणे जिल्हा, पिन – ४१२१०८.

– कृषी भूवापर

भदास बु. गावाचे एकूण क्षेत्रफळ साधारण 624 हेक्टर आहे.

यापैकी अंदाजे 279 हेक्टर क्षेत्र शेतीयोग्य आहे.

जवळजवळ सर्व शेतीक्षेत्र सिंचित (पाण्याने उपलब्ध) आहे.

काही प्रमाणात जमीन “कुल्टरेबल वेस्ट लँड” स्वरूपात आहे — म्हणजे शेतीसाठी उपयुक्त पण वापरात नसलेली.

अंदाजे 100+ हेक्टर क्षेत्र शेतीबाह्य उपयोगात येते (घरबांधणी, रस्ते, औद्योगिक विस्तार इ.).

– मुलशी तालुक्याचा कृषी स्वभाव

मुलशी हा टेकडीदार व पावसाळी प्रदेश आहे.

पावसाचे प्रमाण तुलनेने जास्त असल्याने धान (तांदूळ) लागवडीसाठी जमिन उपयुक्त आहे.

ज्वारी, बाजरी, गहू, मका, तूर, उडीद अशी खरीप–रबी पिके घेतली जातात.

काही भागात फळबागा, भाजीपाला आणि फुलांची शेती वाढत आहे.

पॉलिहाऊस व ऑर्गेनिक शेतीची चळवळ या भागात सक्रिय आहे.

– कृषी अर्थव्यवस्था

गावातील बरेच शेतकरी लहान व सीमांत शेतकरी वर्गात येतात.

शेती हा मुख्य किंवा दुय्यम व्यवसाय आहे — काही कुटुंबे शेतीसोबत मजुरी किंवा छोटे व्यवसायही करतात.

जवळच्या बाजारपेठा व मंडईतील संधीमुळे भाजीपाला विक्री करता येते.

– विकास बदल / ट्रेंड्स

मुलशी परिसरात शहरीकरण व औद्योगिकरण वाढल्याने काही शेतीजमीन इतर कारणांसाठी वापरली जात आहे.

काही शेतकरी सेंद्रिय शेती (ऑर्गेनिक फॉर्मिंग) व फुलशेती (फ्लोरिकल्चर) कडे वळले आहेत.

पॉलिहाऊसमधील टोमॅटो, काकडी, मिरची, फुले यांची मागणी वाढत आहे.

– शासन योजना (गावातील शेतकऱ्यांना फायदेशीर)

प्रधानमंत्री पीक विमा योजना.

राष्ट्रीय कृषी विकास योजना (RKVY).

जलसंधारण, सूक्ष्म सिंचन (ड्रिप व स्प्रिंकलर) अनुदान योजना.

फळबाग लागवड योजनेतून आंबा, पेरू, पपई यांसाठी अनुदान.

महिला कृषी गट / शेतकरी उत्पादक संघटना यांच्यासाठी योजना.

– कृषी आव्हाने

हवामानातील बदल — अनियमित पाऊस, जास्त पाऊस किंवा दुष्काळ.

टेकडीदार प्रदेशामुळे स्थिर सिंचनाची काही मर्यादा.

शहरीकरणामुळे शेतीक्षेत्र कमी होण्याची शक्यता.

काही जमीन “कुल्टरेबल वेस्ट” मध्ये असल्याने उत्पादनक्षमता वाढविण्यासाठी गुंतवणूक आवश्यक.